FIŃSKI MODEL EDUKACJI - NOTATKI Z LEKTURY

FIŃSKI MODEL EDUKACJI

Fiński system nauczania  uważany jest za najlepszy, a fińscy uczniowie wypadają najlepiej w testach PISA. W dodatku czytają najwięcej ze wszystkich dzieci i młodzieży na świecie i, co zaskakujące, poświęcają na naukę najmniej czasu. Jak im się to udaje? Jak to robią? Czy da się ów system przeszczepić na nasz grunt, skoro, jak mówi  autor książki „Fińskie dzieci uczą się najlepiej”, „nie sposób zaszczepić systemu oświaty z jednego gruntu na drugi. Systemy oświaty to złożone kulturowe byty organiczne, jak rośliny czy drzewa, które rosną bujnie wyłącznie w rodzimej glebie i klimacie.”

Może jednak warto postawić plusik przy tych działaniach, które da się zaszczepić na naszym gruncie i choć spróbować wprowadzić w naszych szkołach więcej radości? Zatem do dzieła! Liczymy te rzeczy, które DA  się zrobić!

·         Fińscy uczniowie każdą wolną chwilę (przerwę) spędzają na powietrzu i to bez względu na pogodę.

·         Każda przerwa trwa dziesięć minut. Uczniowie mogą też liczyć na dwie 30-minutowe przerwy w ciągu dnia.

·         Gdy nauczyciel widzi, że uczniowie „gonią resztkami sił”, robi im przerwę śródlekcyjną i daje odpocząć mózgowi, by ten przetworzył wszelkie informacje.

·         W każdej klasie funkcjonuje tak zwany „punkt spokoju”, czyli miejsce, w którym uczniowie mogą się wyciszyć i odpocząć.

·         Wyciszeniu pomaga  prostota przestrzeni. Nie bombarduje się ucznia dziesiątkami kolorowych plakatów, ogłoszeń i eksponatów. Bogate dekoracje nie sprzyjają skupieniu.

·         Nauczyciele często wietrzą sale (wydychamy przecież dwutlenek węgla, jeśli w klasie jest go za dużo, mózg nie pracuje). Ważne jest też naturalne źródło światła w klasie. Optymalna temperatura do nauki to 20-23 stopni.

·         Jeśli już mają ochotę na ozdabianie ścian, to wieszają portrety przedstawiające sukcesy edukacyjne tradycyjnie dyskryminowanych grup.

·         Fińscy nauczyciele organizują  wycieczki i szkoły biwakowe. Przebywanie na łonie natury buduje poczucie własnej wartości, zmniejsza objawy nadpobudliwości psychoruchowej, wycisza i pomaga się skupić.

·         Nauczyciele dbają o atmosferę spokoju.

·         W fińskich szkołach skłania się uczniów do dyskutowania.

·         Fiński system edukacji stawia na wzmacnianie relacji z uczniami, rodzicami, fachowcami.

·         Dużą rolę pełnią wspólne posiłki, podczas których można porozmawiać o różnych sprawach.

·         Uczniowie rozpoczynają rok szkolny od dnia w szkole, ale bez nauki („na miękko”). Spotykają się, rozmawiają ze sobą, jedzą wspólny posiłek.

·         Jeśli w klasie pojawia się problem wychowawczy, stosują „protokół KiVa” (przeciwko przemocy szkolnej). Słowo to tłumaczy się jako „miły”. W praktyce oznacza spotkanie, na którym wypełnia się formularz opisujący sytuację. Ustala się termin negocjacji. W negocjacjach  uczestniczą nauczyciele, przeszkoleni starsi uczniowie i strony sporu. Uczniowie przedstawiają swoje spojrzenie na sytuację i zastanawiają się, CO MOGLI ZROBIĆ INACZEJ. KiVa nie zmusza do sztucznego i nie zawsze szczerego „przepraszam”. Po dwóch tygodniach odbywa się kolejne spotkanie. Jeśli konflikt eskalował, powiadamia się rodziców.

·         W procesie nauki biorą udział wszyscy nauczyciele, czyli za naukę pisania, czytania, tworzenia notatek i dłuższych prac odpowiedzialni są nauczyciele wszystkich przedmiotów.  Liczyć można na każdym przedmiocie, nie tylko na matematyce.

·         Fińscy nauczyciele nie prowadzą swoich uczniów za rękę, ale uczą samodzielności.

·         Zajęcia planowane są razem z uczniami. Obowiązuje model KLW (know, want, learn):

·         Co już wiem?

·         Czego chciałbym się nauczyć?

·          Czego się nauczyłem?

·         Nauka w szkole ma przypominać naukę w prawdziwym świecie.

·         Nauczycieli nie rozlicza się za wyniki. Panuje tu bowiem kultura zaufania.

·         Nie ocenia się zadań domowych, za to omawia się je na forum.

·         Fińscy nauczyciele angażują uczniów do sprawdzania kartkówek, podając im odpowiedzi. Uczniowie sami sprawdzają, jak im poszło.

·         Nauczyciele nie negują wykładów. Za jedną z  dobrych metod uważają przepisywanie notatek z tablicy do notatników.

·         Nauczyciele kierują się zdrowym wyczuciem tego, co pilne, a co nie, i na pierwszym miejscu stawiają sprawy zasadnicze.

·         Nauczyciele wykorzystują podręczniki, ponieważ kolejne rozdziały są kolejnymi jednostkami lekcyjnymi.

·         Technologia jest w szkołach fińskich tylko wsparciem i narzędziem.  Wbrew pozorom nie spotkamy w fińskich szkołach wysokiej klasy sprzętu elektronicznego.

·         Uczniowie grają na instrumentach i słuchają muzyki. Muzyka jest także wplatana w lekcje, bo pomaga w podnoszeniu umiejętności pisania i umiejętności lingwistycznych.

·         Nauczyciele nie rzucają pochwał na wiatr. Wiedzą, że osiągnięcie postępów jest możliwe tylko ze wskazaniem słabych punktów i pokazaniem obszarów, które wymagają dopracowania.

·         Nauczyciele omawiają z uczniami propozycję oceny końcowej.

·         Nauczyciele korzystają z wiedzy innych, zapraszają na lekcję kolegów, którzy są fachowcami w jakiejś dziedzinie, mają interesujące hobby.

·         Często pracują metodą warsztatową, która ma trzy ogniwa: wykład, aktywna praca i refleksja nad postępami.

·         Nauczyciele  w wakacje odpoczywają  i nie pozwalają, by ktoś zburzył ich spokój sprawami szkolnymi.

·         Hierarchia zarządzania w fińskich szkołach jest płaska, większość dyrektorów prowadzi lekcje i ma dzięki temu styczność z uczniami. „Nauczyciele chętniej przyjmują uwagi i są otwarci na rozmowę o swoich problemach, jeżeli wiedzą, że ich przełożeni także pracują z uczniami i mogą doświadczać podobnych trudności.”

·         Nauczyciele pracują w zespołach, pomagają sobie wzajemnie i omawiają wspólnie pojawiające się trudności.